Tunitsiveqarluni tuniniaanermi unammilleqatigiinnermut tunngatillugu ajornartorsiutit

Tunitsiveqarluni tuniniaanermi unammilleqatigiinnermut tunngatillugu ajornartorsiutit

Ukiuni kingullerni Atuisartoqarnermut Unammilleqatigiinnermullu Aqutsisoqarfiup suliat arlallit tunitsiveqarluni tuniniaanermut tunngasut suliarai, tuniniaanermi isumaqatigiissusiornermut tapertaritillugu unammillinnginnissamik pituttuisumik piumasaqaatitalinnik isumaqatigiissuteqartoqarluni, pisisup tunitsivimmut tunngatillugu atuisinnaanerminut periarfissaanik killiliisumik.

Aqutsisoqarfik 2019-imi Nunatsinni aalisarneq misissuiffigaa. Misissueqqissaarnerup ilaata sinerissap qanittuani qaleralinniarnermi tunitsiveqarnermut periarfissat misissorpai.

Suliat aqutsisoqarfiup suliarisagai tuniniaanermilu misissueqqissaarneq tunngavigalugit, aqutsisoqarfik allaaserinnippoq tunitsiveqarluni niuernermi unammillerteqarnikkut ajornartorsiuteqarnissaannut pissutissaqartitsilersartut.

2019-imi misissueqqissaarnermi aqutsisoqarfiup aalisarfinnut peqatigitillugu aalisartut tunitsiveqarnermut periarfissaat misissorpaat. Nunatta sineriaani tunitsiviit ingerlanneqartut 35-simapput. Royal Greenlandip tunitsivinni taakkunani 24-t pigai sinnerilu 11-t suliffeqarfinnut arfinilinnut agguaqqapput.

Royal Greenlandip qalerallit tunineqartut 60 %-tii niuernermi pissarsiassarai. Royal Greenlandip unammillertaani annersaasimavoq Halibut Greenland niuernermi pissarsiassaralugit 16 %, Polar Seafood Avannaa Seafoodilu tamarmik 5 %-imik pissarsiassaqarlutik. Tunitsiviit allat umiarsuit tunitsiviit ilanngullugit niuernermi pissarsiassaat katillugit 14 %-iupput.

Sinerissap qanittuani qaleralinniarnermi aalisartut ataasiakkaartut arlallit ilisarnaataapput. Angallatit 6 m sinnerlugu angissusillit (kutterit) ingerlaartut 180-iupput, umiatsiaaqqallu qaleralinniartartut 1250-iullutik.  Taamaalilluni niuernerup, tuniniaasut arlallit qaleralinnillu pisisartut amerlanngitsut, ilisarnaatigaa. Niuerneq amerlasuunik nuussiffiusartoq akinik aaliangiiffiusartoq pineqarpoq.

Niuerfinni unammilleqatigiiffiuallaanngitsuni, pisisup naatsorsuutigisarpaa tunisinermi akigititaasup appasinnissaa, unammilleqatigiiffiusunut niuerfinnut sanilliullugu. Niuerfiit ataasiakkaat killilerniarlugit aqutsisoqarfiup misissueqqissaarnermi sumi aalisartut tunisiartortarnersut misissorpaa. Aqutsisoqarfiup umiatsiaaqqat agguaqatigiissillugu 45 km tunisiartorlutik ingerlaartartut, kutterillu agguaqatigiissillugu 42 km ingerlaartartut paasivaa. Aqutsisoqarfiup misissorpaa aalisartut ataasiakkaat piffissami qanoq ungasitsigisumik ingerlaartarnersut tunisiartornerminni. Agguaqatigiissillugu umiatsiaaqqat 76 km kutterillu 117 km.

Kisitsisit taakkua atorlugit takuneqarpoq, tunitsiviit unammilleqatigiiffiusut aalisartut tunitsivigisinnaaneraat. Umiatsiaararsorluni aalisarnermi umiatsiaaqqat 33 %-iisa taamaallaat tunitsivik ingerlaarlutik angusinnaasaat ataasiinnaavoq. Kutterinut 20 %-iuvoq.

2 Af 3. Fiskeritema. Konkurrenceretlig Problemstilling Ved Handel Med Indhandlingsanlæg (figur)

Takussutissiaq 1 Tunitsivimmut ataatsimut taamaallaat tunisisinnaanermi 2016-imiit 2018-imut umiatsiaararsortut amerlassusaat
Nalunaarsugaq: 2018-imi qaleralinniarnermi tunitsiviusut aallaavigalugit.
Tingulaariffik: Copenhagen Economics GFLK-imit paasisat malillugit.

Aalisartut tunitsivinnut unammillerfiusunut periarfissaat annertuumik assigiinngissuteqarpoq.  Unammilleqatigiinneq Nuup eqqaani immikkoortumi J-imi annerpaajuvoq, aalisartut tamarmik tunitsivinnik unammillertunik marlunnik amerlanernilluunniit tunitsivissaqarlutik. Qeqertarsuup tunuani (immikkoortoq L) Nunatsinni qalerallit pisarineqartut 63 %-iisa tulaassorneqarfianni aalisartut 75 %-ii tunitsivinnut unammilleqatigiinnut tunitsivissaqarput.

Atuisartoqarnermut Unammilleqatigiinnermullu Aqutsisoqarfiup aamma misissorpaa nioqqutit unammillissutigineqarpata, tunisinermi akigititaasunut qanoq sunniuteqartiginersoq. Immikkoortunut unammilleqatigiiffiunngitsunut sanilliullugu agguaqatigiissillugu tunisinermi akit 7 % qaffasinnerusarput tunitsiviit unammilleqatigiit marluugaangata, 18 %-imillu qaffasinnerusarlutik tunitsiviit aalisartut tunitsivigisinnaasaat pingasuugaangata.

Tunisinermi aammalu nassiussinermi aningaasaliinerit Nunatsinni tunitsiveqassagaanni piumasaqaataassappata, ingerlatsiviup niuernermi pissarsiai aningaasartuutinut qaffasissunut takussutissaassapput, taamaalilluni pissusissamisoortumik kisermaassinertut taaneqassalluni. Tamaaliornikkut atorluarneqassapput annertuumik ingerlatsinermi iluaqutissat, taakkualu tammartussaagaluartut, aammalu tamakkiisumik aningaasartuutit qaffattussaagaluartut tunisineq peqataasunut amerlanernut siaruarneqaraluarpat. Taamaasilluni niuernermi pissarsiassaq qaffasissoq takussutissaasinnaalluni pitsaasumik inuiaqatigiit aningaasaqarnerattut.

Taanna qaffasissumik niuernermut pissarsiassaq, aamma takussutissaasinnaavoq suliffeqarfiup amigartooruteqartunik tunitsivinnik ingerlatsissoq, aammalu taamaaliorsinnaasoq, ingerlatsivik annertuumik tigumminnittutut inissisimammat imaluunniit pisortatigut pigineqarmat. Suliffeqarfiup akit qaffassinnaavai nutaanik unammillertunik takkuttoqarpat, privatimik ingerlatsisut periarfissarisinnaanngisaattut. Taamaalisukkut suliniutit unammilleqatigiinnermut qaffassaataasut kingunerisinnaavaat aningaasartuutinut sipaaruteqarnissaq.

Misissueqqissaarnerup takutippaa, aalisartunut pingaaruteqartuusoq tunitsivinnut unammilleqatigiinnut marlunnut amerlanernulluunniit tunisisinnaaneq. Taamaattumik tunitsivinnik tunisaqarnermut atatillugu, unammillinnginnissamik pituttuisumik piumasaqaatitalinnik, tunitsiviit atorneqarnerannut killiliisumik isumaqatigiissuteqartarneq, unammilleqatigiinnermut ajoqutaasinnaavoq.

Akerlianilli unammilleqatigiinnermut annerusumik malunniuteqassanngilaq, tunisassiorfik immikkoortumi unammillerfiusumi, arlalinnik tunitsivinnik pigisaqartoq, tunisassiorfimmik ataatsimik tunisaqarpat, unammillinnginnissamik pituttuisumik piumasaqaatitalinnik isumaqatigiissusioraluarpat, tunitsivik qaleralinnut tunitsivittut atorneqarunnaarsillugu.

Unammilleqatigiinnermik killilersuisumik isumaqatigiissuteqarnissamut inerteqquteqarneq

Suliffeqarfiit toqqaannartumik toqqaannanngitsumilluunniit unammilleqatigiinnermut killiliisussamik siunertalimmik isumaqatigiissusioqqusaanngillat. Niuernermi suliffeqarfiit ataqatigiissaakkamik tunisisarnerattut “isumaqatigiissusiorneq” paasineqassaaq. Unammilleqatigiinnissamut inatsisip isumaqatigiinnissamut maleruaqqusai malillugit inatsisitigut pitutorsimasumik isumaqatigiissusiortoqarnissaa piumasaqaataanngilaq.

Taamaattumik tunitsivinnik niuernermi, illuatungeriit atugassaqartitsinerup tungaatigut unammilleqatigiinnermut killiliisussamik siunertalimmik isumaqatigiissusiortoqarnissaa inerteqqutaavoq. Unammilleqatigiinnermi inatsisip isumaqatigiissutit assigiinngitsut unammilleqatigiinnissamut killiliisut assersuusiorpai. Tunitsivinnik tuniniaaneq suliffeqarfiit imminnut unammillertut akornanni pisarpoq. Tamanna isumaqarpoq, isumaqatigiissutit iluminni pilersitarigaat.

Atuisartoqarnermut Unammilleqatigiinnermullu Aqutsisoqarfimmit, nalinginnaasumik tunitsivinnik niuernermut atatillugu unammillinnginnissamik pituttuisumik piumasaqaatitalinnik isumaqatigiissuteqartarnermik atuineq takuneqartarpoq.  Unammillinnginnissamik pittutuineq allanngorartarpoq, ukiunilu aalajangersimasuni tunitsiviit qaleralinnuinnaq tunitsivittut atorneqanngiffiini matussusiisarput. Unammillinnginnissamik pituttuisumik piumasaqaatitalinnik isumaqatigiissuteqartarnermut pinngitsoqarsinnaavoq. Soorlu tunitsivik qaleralinnut tunitsivittut atorneqarsinnaavoq, tunitsivimmi nioqqutinut avammut tunisassiortoqanngippat.

Tunngaviatigut unammillinnginnissamik pituttuisumik piumasaqaatitalinnik isumaqatigiissuteqartarneq inerteqqutaavoq, ilaatigulli inerteqqummut ilaatinneqartanngillat unammilleqatigiinnermut inatsimmi.

Suliffeqarfimmik tigusinermut atatillugu, unammillinnginnissamik pituttuisumik piumasaqaatitalinnik isumaqatigiissuteqartarnerit orniginanngillat, tuniniaasup pisisoq piumaffigissappagu tuniniaasumut unammillissanngitsoq, taamaattumik unammilleqatigiinnermut inatsisip inerteqquteqarneranut ilaassaaq, unammillinnginnissamut pituttuineq unammillernissamut killiliinissamik siunertaqarpat.

Unammillinnginnissamik pituttuisumik piumasaqaatitalinnik isumaqatigiissuteqartarneq, pisisup atuisinnaaneranut unammilleqatigiinnermut killiliisutut nalinginnaasumik isigineqassanngilaq, pisisup niuerfimmik atuisinnaaneranut annertuumik killiliilinngippat.

Pigisanut aalaakkaasunut atuisinnaanermut isumaqatigiissutit kingunerisinnaavaat, inuussutissarsiornikkut suliffeqarfinnik immikkut ingerlanneqarsinnaannginneri, pigisamik ingerlatsisoqanngissinnaanera amerlanertigut narlortumik isumaqatigiissutitut isigineqalernissaat. Soorlu Nioqqutinik pisiat tuniniakkallu, imaluunniit suliffeqarfiit akornanni kiffartuussinerit tunisassiornermi- imaluunniit saqqummersitsinerniluunniit soorlu tunisassiortut, nioqqutissanik pilersuisut imaluunniit niuertarfiit isumaqatigiissusiorneri narlortumik isumaqatigiissutaapput.

Unammillinnginnissamik pituttuisumik piumasaqaatitalinnik isumaqatigiissuteqartarneq, ukioq ataaseq inorlugu sivisussusilik, nalinginnaasumik unammilleqatigiinnermut ajortumik kinguneqartanngilaq. Unammilleqatigiinnermi aalajangiisartut, unammilleqatigiinnermut ajoqutaasartunut unammilleqatigiinnikkut siuarsaasunut oqimaaqatigiissaarinerisa kingunerissavaat, unammillinnginnissamut pituttuineq ukiunik 1-miik 5-inut sivisussuseqarsinnaanera. Ukiut 5-it sinnerlugit unammilleqatigiinnermik killilersuisumik isumaqatigiissuteqarnissamut inerteqquteqarneq tunngaviatigut Unammilleqatigiinnermik killilersuisumik isumaqatigiissutit unammilleqatigiinnissamut inatsisip inerteqquteqarneranut naapertuutinngillat.

Unammillinnginnissamik pituttuisumik piumasaqaatitalinnik isumaqatigiissuteqartarneq, unammilleqatigiinnermut inatsisip inerteqquteqartitsineranit peerneqarsinnaavoq, sunniuteqarluassusia nukittorsarneqarpat, teknikikkulluunniit iluaqutaassappat imaluunniit aningaasaqarnikkut niuernermut ineriartuutaassappat, atuisunullu pissarsissutaanissaanut qulakkeerinnissalluni. Inerteqquteqarnermut ilaatinneqassanngikkaanni, piumasaqaataavoq isumaqatigiissutit Unammilleqatigiinnermi aalajangiisartunut nalunaarutiginissaat. Taamaattumik ilaatinneqannginnissaq anguniarlugu isumaqatigiissutit suliffeqarfinnut killiliinissamik piumasaqaateqassanngillat, sunniuteqarluarnermi iluaqutissat anguniarnerini, suliffeqarfiillu unammillertit niuernermit peernissaannut periarfissinniarlugit.

Unammilleqatigiinnermik killilersuisumik isumaqatigiissuteqarnissamut ilitsersuut

Scroll to Top